Köpüklü Söndürme Sistemleri

Köpüklü Söndürme Sistemi Nedir?

Köpüklü söndürme sistemi; su, köpük konsantresi ve havanın belirli oranlarda karıştırılmasıyla oluşan köpüğü yangın alanına uygulayan sabit bir söndürme sistemidir. Yanıcı sıvı yangınlarında su tek başına yeterli değildir: su sıvının altına çöker, yanan yüzeyi dağıtabilir. Köpük ise yakıt yüzeyini kaplayarak oksijenle temasını keser, yanıcı buharların çıkışını bastırır ve içerdiği su ile yüzeyi soğutur. Bu üçlü etki, yangının söndürülmesini ve yeniden tutuşmanın önlenmesini sağlar.

Genleşme Oranları ve Köpük Tipleri

Köpük, elde edilen hacmin karışım hacmine oranına göre sınıflandırılır ve her biri farklı bir riske hizmet eder:

• Düşük genleşmeli köpük (20:1'e kadar): Ağır ve akışkan yapısıyla tank yüzeyleri, set içi (dike) alanları, dolum istasyonları ve yükleme rampaları için uygundur; uzak mesafeye monitörle atılabilir.
• Orta genleşmeli köpük (20:1 – 200:1): Döküntü yangınları ve set içi alanlarda hızlı örtü oluşturmak için kullanılır.
• Yüksek genleşmeli köpük (200:1 üzeri): Hangarlar, depolar ve bodrum gibi kapalı hacimleri kısa sürede köpükle doldurarak yangını boğar.

Konsantre seçimi de riske göre yapılır. Hidrokarbon yakıtlar için film oluşturan köpükler, alkol ve polar solventler için alkole dayanıklı (AR) tipler kullanılır; karışım oranı tipik olarak %1, %3 veya %6'dır. Flor içeren köpüklere yönelik çevresel kısıtlamalar nedeniyle florsuz köpük konsantrelerine geçiş de proje aşamasında değerlendirdiğimiz konular arasındadır.

Sistem Bileşenleri

• Köpük konsantre tankı: Membranlı (bladder) basınçlı tanklar veya atmosferik tanklar.
• Oranlayıcılar (proportioner): Hat tipi oranlayıcılar, dengeli basınçlı oranlama sistemleri ve debiye göre doğru karışımı sağlayan ekipmanlar.
• Köpük uygulama ekipmanları: Tank köpük odaları (foam chamber), köpük monitörleri, köpük üreteçleri, köpük-su sprinkler ve deluge nozulları.
• Kontrol ve tetikleme: Deluge vanaları, algılama sistemi ile otomatik veya manuel tetikleme, izleme ve alarm düzenekleri.
• Su temini: Yangın pompa istasyonu ve köpük ihtiyacını da kapsayacak şekilde hesaplanmış su deposu.

Nerelerde Kullanılır?

Akaryakıt ve kimyasal depolama tankları, solvent ve boya depoları, kimya ve mürekkep üretim tesisleri, dolum ve boşaltım istasyonları, uçak hangarları, jeneratör ve trafo alanları ile yanıcı sıvı prosesi bulunan üretim hatları köpüklü sistemlerin başlıca kullanım alanlarıdır.

SFZ Yangın ile Proje Süreci

Keşif ve risk analizi

Depolanan ve işlenen sıvıların cinsini, parlama noktalarını, tank ölçülerini, set içi alanlarını ve proses akışını inceliyoruz. Yakıtın hidrokarbon mu yoksa polar solvent mi olduğu, konsantre seçimini doğrudan belirler.

Proje ve hidrolik hesap

Korunan yüzey alanı, standartta öngörülen uygulama yoğunluğu ve uygulama süresi esas alınarak köpük çözeltisi debisi, konsantre miktarı ve su ihtiyacı hesaplanır. Oranlayıcı, debi aralığının tamamında doğru karışımı verecek şekilde seçilir; boşaltma ekipmanlarının konumu yakıt yüzeyini tam örtecek biçimde belirlenir.

Montaj

Tanklar, oranlayıcılar, deluge vanaları ve dağıtım hatları projeye uygun UL/FM onaylı ekipmanlarla kurulur. Kimyasal ortamlar için korozyon önlemleri ve patlayıcı ortam gerektiren bölgelerde uygun elektrik ekipmanı seçimi dikkate alınır.

Test ve devreye alma

Hatların basınç testi ve yıkamasından sonra fonksiyon testleri yapılır; mümkün olan uygulamalarda köpük çözeltisinin karışım oranı ölçülerek oranlayıcının doğru çalıştığı doğrulanır. Algılama ile entegre sistemlerde tetikleme senaryoları uçtan uca test edilir.

Tasarımda Kritik Noktalar

Köpük sistemlerinde en sık hata, oranlayıcının yalnızca tek bir debi noktasına göre seçilmesidir; tek bir nozul grubu çalıştığında karışım oranı düşebilir veya konsantre israf edilebilir. Ayrıca yeterli konsantre stoğu, ikinci bir müdahale için yedek miktar ve köpük-su karışımının drenaj ile çevreye etkisi de proje aşamasında değerlendirilmelidir. Yangın suyu ile birlikte toplanan köpüklü atık suyun tutulması için set içi alanlar ve drenaj vanaları bu nedenle tasarıma dahil edilir.

Standartlar ve Mevzuat Uyumu

Köpüklü sistemleri NFPA 11 (düşük, orta ve yüksek genleşmeli köpük), NFPA 16 (köpük-su sprinkler ve sprey sistemleri) ve EN 13565-2 esaslarına göre projelendiriyoruz. Konsantre seçiminde EN 1568 serisi performans sınıflarını referans alıyoruz.

Bakım Notu

Köpük konsantresi zamanla bozulabilir; bu nedenle periyodik numune analizi yapılması gerekir. Oranlayıcı kontrolleri, membranlı tank incelemesi ve deluge vanası testleri yıllık bakım programımızın parçasıdır.